"Bayram" kelimesini etimolojik olarak incelediğimiz de Kaşgarlı Mahmut’un XI. Yüzyılda vermiş olduğu bilgilerle karşılaşmış olmaktayız. Kaşgarlı Mahmut "Bayram" kelimesinin asıl olarak "Bedhrem" olduğunu ve bunun Oğuzlar tarafından "Beyrem" olarak çevirmiş olduklarını bildirir. Kaşgarlı Mahmut bayram için eğlenme, gülme ve sevinme günü olarak bu günü belirtmiştir.
Bayramlar toplumlar arasında her zaman çok özel günler olarak görülmüştür. Öyle ki bu günlerde yaşanan heyecanlarda bir başkadır. Şimdiki bakış açısı ile bayramın günümüzdekinin de dışında çok eski toplumlarda da varlığını sürdürmüş olduklarını görmekteyiz.
Eski Türk Devletlerinden biri olan Hunlarda, bahar ayında "Lungcınğ" denilen büyük çaplı bayram şenlikleri düzenlenmekteydi. Lungcınğ Bayramı'nda sadece inanç üzerine değil aynı zamanda müsabakalarda tertiplenmekteydi. Aynı zamanda Hunlar yılın başında hükümdarın yanına giderek yer ve gök tanrılarına kurban kesip, ardından büyük törenler tertip etmekteydiler. Bayram şenliklerini Hunlardan sonra kurulan devletlerden biri olan Göktürk Devlet’inde görmekteyiz. Aynı şekilde yılın belli tarihlerinde Göktürkler ataları için kurban kesmekteydiler. Eski Türk devletlerinin bayramlar tertip ettikleri, bayramlarda ataları için kurban kestikleri ile ilgili bilgiler Çin kaynaklarında bahis konusu olmuştur. Bunlarda bize Türklerinde özel günleri önemsediklerini ve yad ettiklerini göstermektedir.
Orta Asya coğrafyasında hüküm süren eski Türklerin kendilerine has saydıkları önemli bayramları da olmuş ve hayat tarzlarına göre bu bayramlar şekil almıştır. İnsanlığın bayram adı altında yatan eğlencelerinin esaslarını genel itibari ile inançlar üzerine şekillenmiş olduğunu da görmekteyiz. Bayramlar sadece Türk toplumda değil aynı zamanda başka milletler tarafından da kutlanan özel günler olarak karşımıza çıkmaktadır. Cahiliye devri Araplarında bilindiği üzere kabilecilik anlayışı hakimdi ve beraber bir kutlama söz konusu değildi her kabile kendi arasında törenler tertip etmekteydiler. Yahudilere gelecek olursak; bayramları yılın belli zamanlarında tertip edilmekteydi. Yılda yedi bayram olmak üzere şenlikler düzenler. Bayramlarını büyük küçük bayramlar olarak ayırt etmekteler ve bunlar arsında en büyüğü ise "Pesah Bayramı"dır.
Gördüğümüz üzere farklı milletlerin farklı şekiller de yılın belli zamanlarında özel bayramları olmakta ve mevkilerde toplanıp bayramlar kutlanmakta şenlikler düzenlenmektedir. Bayramlar toplumların hayatında geçirmiş olduğu olağanüstü günler niteliğindedirler.
Hülya Tarhan
Yorumlar
Yorum Gönder